Ισοπέδωση και Διάλυση . Παρατηρήσεις στις οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας για την αξιολόγηση στα Γλωσσικά Μαθήματα της Α’ Λυκείου

Όπως έχω γράψει και παλαιότερα το Υπουργείο Παιδείας έχει  συγκεκριμένο στόχο να αλλάξει τόσο τη δομή όσο και το περιεχόμενο του μαθήματος της Ιστορίας αλλά και  όλων των φιλολογικών μαθημάτων . Στηριγμένοι σε μα αντίληψη πως οτιδήποτε δυτικοευρωπαϊκό είναι άριστο ή «προοδευτικό» , οι υπεύθυνοι του υπουργείου εννοούν να μετατρέψουν τα γλωσσικά μαθήματα σε σύνολα   διαιρεμένα και ταξινομημένα, υποταγμένα σε μια λογική επιφανειακής επικοινωνιακής διαδικασίας με πομπούς και δέκτες . Η «παραδοσιακή» αντίληψη που εκλαμβάνει το λογοτεχνικό κείμενο ως καλλιτεχνικό έργο που ξεφεύγει συχνά από τα όρια μιας λογικής διερεύνησης και θεώρησης, το έργο ως πηγή αισθητικής απόλαυσης φαίνεται να αποσιωπάται στις οδηγίες για τη διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων στην  Α’ Λυκείου.

Στον ίδιο δρόμο, οι οδηγίες για την αξιολόγηση των γλωσσικών μαθημάτων στην Α’ Λυκείου  διαλύουν κυριολεκτικά το λογοτεχνικό κείμενο χωρίς να συλλαμβάνουν την ολότητα , την ιδιαιτερότητα του. Επιχειρούν να ανακαλύψουν ρόλους, κανονικότητες, πρωταγωνιστές , «στερεότυπα», «φύλα», σαν να πρόκειται για κείμενα πολιτικής θεωρίας ή ιδεολογίας.  Αυτός ο ακραιφνής κοινωνιολογισμός στην αρχαία αλλά και στην νεότερη λογοτεχνία είναι και αντιπαιδαγωγικός και ορθώνει μεγάλα εμπόδια στη συμμετοχή του μαθητή.  Οι δοκιμασίες που θέτουν οι οδηγίες είναι και εξαιρετικά δύσκολες για τους μαθητές αλλά και συνάμα ξένες με το πραγματικό νόημα της τόσο της αρχαίας όσο και της νεότερης  λογοτεχνίας.

Η αξιολόγηση στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών  σύμφωνα με τις οδηγίες,  προτάσσει την «πρωτοβάθμια» όπως αναφέρει κατανόηση του κειμένου χωρίς, δηλαδή, να  επιχειρείται μια πιο ουσιαστική και συνδυαστική χρήση της μετάφρασης, του συντακτικού και της γραμματικής Αν δεν αξιολογηθούν αυτά τα στοιχεία πώς θα δειχθούν  η συλλογιστική πορεία και τα επιχειρήματα; Με υποθέσεις και τη φαντασία των μαθητών;  Το αρχαίο κείμενο ενδιαφέρει μόνο  ως γραμματειακό είδος , ένα  σύνολο σκέψεων, ιδεών, αφηγήσεων  ή ως ένα μοναδικό έργο ενδεικτικό μιας συγκεκριμένης πολιτικής και πολιτισμικής αντίληψης.

Το ίδιο «προοδευτικό» πνεύμα διέπει και τις οδηγίες για την αξιολόγηση του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Οι συντάκτες των οδηγιών αποδεικνύεται ότι δεν έχουν καμία επαφή με τη σχολική τάξη, τις ιδιαιτερότητες και τα προβλήματα των μαθητών της Α’ Λυκείου. Θα έλεγα επίσης, ότι απευθύνονται σε σχολεία ιδιοφυιών μαθητών . Πώς να εξηγήσει κανείς την  οδηγία να δίνονται άγνωστα «ομόθεμα» ή ομοειδή κείμενα κατά το γαλλικό σύστημα; Για να εξακριβώσει τι ακριβώς ο καθηγητής; Πρώτα απ’ όλα,  η επιλογή των κειμένων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές στρεβλώσεις, καθώς η μοναδικότητα του καλλιτεχνικού έργου ως προς τη σύλληψη αλλά και η πολυθεματικότητα του απαλείφονται προς χάριν …της αξιολόγησης. Και στις ερωτήσεις που συχνά θέτουμε ως προς ένα παρεμφερές λογοτεχνικό κείμενο εστιάζουμε σε συγκεκριμένα σημεία, δεν ταυτίζουμε τα λογοτεχνικά έργα. Φανταστείτε ένα φιλόλογο να έχει διδάξει τη «Φόνισσα» και να θέτει προς εξέταση το «Ζητιάνο» του Καρκαβίτσα γιατί και τα δύο κείμενα θίγουν τη δεισιδαιμονία των χωρικών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στα θέματα  «στερεότυπο»  και « φύλο».  Θα κατηγορήσουμε άραγε τους συγγραφείς του 19^ου αιώνα  για υποβάθμιση του ρόλου της γυναίκας ;  Υπήρχαν μήπως και φεμινίστριες τότε  ; Ποια ήταν η θέση της γυναίκας  στην ελληνική κοινωνία στη συγκεκριμένη περίοδο; Φυσικά και είναι θεμιτό να θίξεις θέματα όπως οι συνθήκες που διαμόρφωναν την υποβαθμισμένη θέση της στην ελληνική οικογένεια αλλά να μιλάς για στερεότυπο που αναπαράγει η λογοτεχνία ή το Δημοτικό Τραγούδι είναι τουλάχιστον αντιεπιστημονικό.  

Η αξιολόγηση, επίσης, απαιτεί από το μαθητή να αλλάξει τη «φωνή», τον ιδιαίτερο τρόπο του αφηγητή ή του πρωταγωνιστή. Αυτή η άσκηση μπορεί να τεθεί ως εργασία αλλά όχι ως ερώτηση διαγωνίσματος. Ζητά ουσιαστικά, να μεταγράψει ο μαθητής ένα λογοτεχνικό κείμενο και πώς αλήθεια θα αξιολογήσεις ένα τέτοιο κείμενο;

Μεγάλης δυσκολίας είναι και η επόμενη ερώτηση, όπου ζητείται να γράψει ο μαθητής διαφήμιση(;) του λογοτεχνικού έργου ή κριτική. Στη δεύτερη περίπτωση με ποιες λογοτεχνικές γνώσεις θα κληθεί να αξιολογήσει έναν Παπαδιαμάντη ή έναν Βάρναλη; Και πάλι θέτω το ερώτημα γιατί πρέπει όλα να  τεμαχίζονται και να μετρώνται; Ένα έργο μπορεί  να συνδεθεί με βιώματα του μαθητή, να συσχετιστεί με κοινές εμπειρίες, ένα άλλο κείμενο μπορεί να μη γίνει κατανοητό. Ποιος είναι επομένως ο βασικός σκοπός της διδασκαλίας της Λογοτεχνίας;  Η  κριτική της;

Στο ίδιο πνεύμα διάλυσης του κειμένου ζητείται από τους μαθητές να ταυτιστούν με τον ήρωα και να γράψουν το ημερολόγιό του.  Μπορεί ένας μαθητής να ταυτιστεί με τη Φραγκογιαννού ή την Αρετούσα; Ποιος είναι ο στόχος εδώ; Να παράγουν οι μαθητές λογοτεχνία; Ως συμπλήρωμα στις διάφορες οπτικές του κειμένου σε εργασία τετραμήνου  μπορεί  μα τεθεί όχι όμως ως βασική στόχευση μιας διδασκαλίας.

Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην άσκηση που προτείνεται σε σχέση με τα   σύμβολα ενός λογοτεχνικού έργου,  τα οποία κατατάσσονται σε κατηγορίες χωρίς καμία αναφορά στη σημασία και την ερμηνεία τους.

Συνοψίζοντας,  τα γλωσσικά μαθήματα (Αρχαία Ελληνικά, Νεοελληνική Γλώσσα, Νεοελληνική Λογοτεχνία)  τίθενται υπό τη σκιά της Κοινωνιολογίας και ενός κακώς εννοούμενου εποικοδομισμού, που από τη μια πλευρά ζητά από το μαθητή να μην επιμείνει στις ιδιαιτερότητες των κειμένων από την άλλη τον θέλει  μικρό «λογοτέχνη». 

Νεοϊμπεριαλισμός και νεοφασισμός

Αλήθεια πόσο θράσος χρειάζεται, για να προτείνεις σε μια χώρα τη μείωση της εθνικής της κυριαρχίας. Όταν μάλιστα  υπηρετείς ως υπουργός εξωτερικών μια χώρα που αιματοκύλισε πριν 60 χρόνια  την Ευρώπη. Έχεις συνειδητοποιήσει ότι πιθανόν να σε συνδέσουν με κάποια ιστορικά πρόσωπα που οι εικόνες τους προξενούν τη φρίκη ακόμη και σήμερα. Με εύκολη δικαιολογία το χρέος και τα ελλείμματα , προτείνεις ουσιαστικά την αποικιοποίηση  μιας χώρας.

Περνάμε ,λοιπόν, στη φάση του καπιταλισμού που προκειμένου να επιβιώσει της κρίσης αναζητά αποικίες και πρόθυμους δοσίλογους , έτοιμους να ξεπουλήσουν την εθνική τους κυριαρχία για μερικά δάνεια.  Ο ιμπεριαλισμός του 19ου αιώνα είχε προτεταμένα τα κανόνια και τις λόγχες. Σήμερα, αρκούν τα χρέη και τα δάνεια που τα θρέφουν. Αφού υποδούλωσαν μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον αποβιομηχανοποιημένο ευρωπαϊκό νότο , οι ισχυροί της Δύσης,  τον ωθούν τώρα στην αποικιοποίηση. Με τοπικές κυβερνήσεις υπόδουλες και προδοτικές,  έτοιμες να οργανώσουν προπαγάνδα, παρακράτος και συντάγματα ή και έκτακτα μνημόνια στα μέτρα τις Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολυεθνικών οικονομικών ιδρυμάτων που ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία. Με κόμματα –καρικατούρες που μιλούν για «συναινέσεις» και «μονόδρομους» και αποκοντά και κάποιους διανοουμένους ,  που μετρούν  τη δημοκρατία με το πόσα πήραν για τον «κόπο» τους.

Ένα πολιτισμός του ριάλιτι και του σταρ σύστεμ  αλλά και των ναρκωτικών , για να ξεχνά η νεολαία ότι είναι άνεργη και να τρέφεται από το κομπόδεμα της οικογένειας.  

Όλα αυτά έγιναν με την ανοχή πολλών από εμάς, και μεγάλωσαν στην ελληνική κοινωνία σαν το αβγό του φιδιού,  τώρα όμως που ο «βασιλιάς είναι γυμνός» και οι «αγαθές προθέσεις», «η πρόοδος» και η «μεταρρύθμιση» φανερώνει το  «μεσαίωνα» και το σκοταδισμό που έκρυβε τεχνηέντως, είναι η ώρα να πάρει ο καθένας τη θέση του , να προασπίσει το μέλλον των παιδιών του ή να το βάλει στα πόδια ζώντας με τη μιζέρια του.

Μια πρόταση για τη φετινή επέτειο της 28ης Οκτωβρίου

Μια πρόταση για τη φετινή επέτειο  της 28ης Οκτωβρίου

Η επέτειος για την 28η Οκτωβρίου 1940 πλησιάζει. Ξέρω ότι πολλοί συνάδελφοι ετοιμάζουν λόγους, αναθέτουν σε μαθητές ποιήματα  με πατριωτικό περιεχόμενο, οργανώνουν τη χορωδία για τα τραγούδια της εποχής ή και τα αντιστασιακά τραγούδια της κατοχής. Ξέρω βέβαια ότι πολλοί τα έχουν  βαρεθεί όλα αυτά λόγω πολιτικής στάσης ή και λόγω της καταιγίδας των αντιεκπαιδευτικών μέτρων που έχουν μετατρέψει τις σχολικές γιορτές σε επιπλέον «αγγαρεία».   Πέρα λοιπόν από τις παρελάσεις και την εξύμνηση του εθνικού φρονήματος του ελληνισμού η φετινή γιορτή μπορεί να λάβει ένα πιο επίκαιρο και πραγματικά βιωματικό περιεχόμενο. Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου θα αναφερθεί σύντομα και  περιεκτικά στα γεγονότα του ’40 ή και της σκληρής περιόδου της Κατοχής. Το μεγαλύτερο μέρος όμως θα μπορούσε να φέρει σε αρμονική συνέχεια με τα ιστορικά γεγονότα ένα πιο σύγχρονο και βαθιά επιδραστικό μήνυμα για τους σύγχρονους νέους. Το «όχι» στον ιταλικό φασισμό μπορεί να μετατραπεί σε ΟΧΙ

·         στο ξεπούλημα της Ελλάδας

·         στην καπιταλιστική βαρβαρότητα όπως εκφράζεται με το φορολογικό «ξεζούμισμα» και  τη συρρίκνωση των ποσών για την Παιδεία και την Υγεία

·         στην υποβάθμιση του σχολείου με  την απαξίωση της μόρφωσης, την απόσυρση των σχολικών βιβλίων την κατάργηση σχολικών μονάδων  και τις επερχόμενες απολύσεις.

·         Στη φαυλοκρατία και τους «Λουδοβίκους» και «Κωλέττηδες» που κυβέρνησαν και εξακολουθούν να κυβερνούν αυτόν τον τόπο.

·         στην οικονομική υποδούλωση, την ανεργία και τον εξανδραποδισμό του νέου εργαζομένου των 500 ευρώ.

·         στα ναρκωτικά και στην νομιμοποίησή τους

·         στον αυταρχισμό και την αστυνομοκρατία που διεισδύουν  στους εκπαιδευτικούς χώρους

·         στο ρατσισμό και την ξενοφοβία

Φτιάξτε με τους μαθητές σας αφίσες, πανό, κείμενα,   παρουσιάσεις Power Point, δραματοποιήσεις και ό, τι άλλο νομίζετε ότι μπορεί να εκφράσει καλύτερα τη συγκεκριμένη στάση. Πιστεύω ότι τόσο η συγκεκριμένη επέτειος όσο και οι υπόλοιπες (17 Νοέμβρη, 25^η Μαρτίου) προσφέρονται για μια τέτοια προσέγγιση.

70 χρόνια από την ίδρυση του ΕΑΜ. H ανάγκη για ένα νέο μέτωπο.

Όσο και αν φαίνεται παράξενο η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα παραπέμπει σε καθεστώς κατοχής και τυραννίας. Πολλοί πιθανόν να διαφωνήσετε μαζί μου,  όμως  θα μου επιτρέψετε να παραθέσω ορισμένα επιχειρήματα :

·         Πού αλλού θα παρέπεμπε το σημερινό κλίμα ανασφάλειας, απογοήτευσης,  αβεβαιότητας και άγχους για το αύριο.

·         Η κυριαρχία του σύγχρονου καπιταλιστικού συστήματος ως μαύρης πραγματικότητας  με όλα τα τυπικά βάρβαρα χαρακτηριστικά του, τις απολύσεις, τις διώξεις, την προπαγάνδα, την εξώθηση στην αθλιότητα και τη φτώχια.

·         Η επιβολή ενός ξένου διοικητηρίου που απορροφά καθημερινά τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας και ουσιαστικά «πουλά και αγοράζει» καθημερινά τη χώρα.

·         Η εναλλαγή ξενόδουλων κυβερνήσεων,  που ουσιαστικά αποτελούν εντολοδόχους των ξένων και των ντόπιων ελίτ

·         Η επιβολή ενός καθεστώτος τυραννίας όπου η «δημοκρατικά εκλεγμένη» κυβέρνηση εννοεί να αλλάζει πολιτικές κάθε βδομάδα, να αφαιρεί συνταγματικά δικαιώματα και να επιβάλει φόρους όπως ο ελέω θεού μονάρχης.

·         Η χρήση κάθε τεχνολογικού μέσου καταστολής για να παρεμποδιστεί η ελεύθερη έκφραση διαμαρτυρίας

·         Η τόσο φανερή σύγκρουση του λαϊκού αισθήματος και της κοινής γνώμης με τη σημερινή ολιγαρχική πολιτική.

  Σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση είναι επιβεβλημένο να διαμορφωθεί ένα ευρύτερο δημοκρατικό και προοδευτικό μέτωπο από δυνάμεις της αριστεράς με πρωτεργάτη το ΚΚΕ. Το κόμμα αυτό έχει την πιο ξεκάθαρη θέση απέναντι σο ζήτημα του μνημονίου, του χρέους και της απεξάρτησης από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Οδηγός σε αυτήν την προσπάθεια θα είναι το πετυχημένο παράδειγμα του ΕΑΜ του 1941, μια ελπιδοφόρα σελίδα στη νεότερη ιστορία, όταν αριστεροί, κομμουνιστές και άλλοι προοδευτικοί Έλληνες συμφώνησαν σε αρχές, σε ένα όραμα για μια Ελλάδα ανεξάρτητη, δημοκρατική και δίκαιη. Επιστήμονες, καλλιτέχνες και απλοί άνθρωποι, αγρότες , εργάτες μπήκαν τότε χωρίς καμία ιδιοτέλεια στον αγώνα της απελευθέρωσης. Σε μια περίοδο όπου ο φόβος κυριαρχούσε στις ψυχές ακόμη και για την ίδια την επιβίωση το ΕΑΜ οδήγησε το λαό σε αυτογνωσία, αντίσταση  και πατριωτική εγρήγορση. Είναι επομένως, χρέος πατριωτικό και ηθικό , όλων όσοι νομίζουν ότι μπορούν να μπουν σε μια τέτοια προσπάθεια να συνεργαστούν. Τώρα που ο καπιταλισμός αρχίζει να δείχνει τα βάρβαρα χαρακτηριστικά του και την πολεμική του στις λαϊκές τάξεις τώρα είναι η ευκαιρία ένα νέο ΕΑΜ αν οργανωθεί.

Ο πρώτος δάσκαλος σε μια κοινωνία είναι η πολιτική ηγεσία της

Μια πολιτική ηγεσία που επιβάλλει έκτακτο φόρο σε ανέργους δεν δικαιούται να μιλά για εκσυγχρονισμό στην εκπαίδευση και για «νέο σχολείο». Μια κυβέρνηση που αποκαλεί εργαζόμενους «κοπρίτες» και  αραδιάζει καθημερινά ασύστολα ψεύδη, για δήθεν χρεοκοπίες και  την ανάγκη η χώρα να υπαχθεί σε διεθνή έλεγχο δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι θα χαράξει σοβαρή εκπαιδευτική πολιτική. Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Όποια εκπαίδευση διαμόρφωσε η Χιλή του  Πινοσέτ ή η επταετής ελληνική Χούντα, ή οι νοτιοαμερικανικές «μπανανίες» τέτοια πολιτική και τέτοια αναλυτικά προγράμματα θα παράγει και αυτό το πολιτικό καθεστώς.  Ακόμη και αν μαϊμουδίσεις τα αναλυτικά προγράμματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, ακόμη και αν μεταφράσεις τους εκπαιδευτικούς νόμους και τις αρχές τους , δεν θα πάψεις να διδάσκεις την αθλιότητα, το ψέμα  και τον κυνισμό. Στην καλύτερη περίπτωση θα φανείς αναντίστοιχος με τη ρητορική σου για δήθεν προοδευτικές μεταρρυθμίσεις.

Ας πάρουμε για παράδειγμα το «Νέο Σχολείο» της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Ουσιαστικά, τίποτε το νέο, αλλά αντίθετα πολλά παλιά : εξετάσεις, επιθεωρητές  που θα λέγονται «μέντορες ή «αξιολογητές», σχολεία χωρίς βιβλία (σχολικά και εξωσχολικά εξαιτίας της  έλλειψης  σχολικής βιβλιοθήκης) κλείσιμο σχολικών μονάδων για να συρρικνωθεί το κόστος, ερευνητικές εργασίες που απλά πιστοποιούν την αντιεπιστημόνικοτητα της «διαθεματικότητας» και μια σειρά από αναχρονισμούς,  που μας επιστρέφουν  δεκαετίες πίσω όσο και αν στολίζονται  με εύηχες λέξεις όπως «καινοτομία» και  «αριστεία».  Πρότυπα σχολεία, πανεπιστήμια και συγγράμματα επί πληρωμή και άλλες τέτοιες  αναπαλαιώσεις, που πιστοποιούν το πνευματικό τέλμα των πολιτικών μας ταγών.

Το δημόσιο σχολείο στην ουσία είναι ο καθρέφτης της επίσημης πολιτικής.  Η απουσία του ελάχιστου σεβασμού προς τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς αποδεικνύεται καθημερινά με παραλείψεις, αντιφάσεις, προχειρότητες που δεν χρειάζεται , νομίζω, να τα επαναλάβω, αφού τις  βιώνουμε καθημερινά ακόμη και μέσα  στην τάξη. Είναι εντυπωσιακό πώς ο κυβερνητικός κώδικας αξιών και η στυγνή καπιταλιστική βαρβαρότητα ξεπερνούν τις μεγαλόστομες διακηρύξεις και τα σχέδια για «καινοτόμα σχολεία». Τι θα πεις άραγε στο παιδί του ανέργου που εσύ ως κυβέρνηση δημιούργησες; Δεν είναι τυχαίο που εφέτος δεν ακούστηκαν ευχές του υπουργείου Παιδείας για τη νέα σχολική χρονιά. Θα ακουγόταν πραγματικά σουρεαλιστικό αν όχι τραγικό κάτι τέτοιο. Ωστόσο, η δημόσια ρητορική της εκάστοτε κυβέρνησης έχει αντίκτυπο στο σχολείο.

Τολμώ να πω ότι ξεπερνά ακόμη και εμάς τους εκπαιδευτικούς. Όσο και αν αποδυόμαστε αυτόν τον ρόλο είμαστε στα μάτια πολλών εκπρόσωποι του κράτους ή και   συνένοχοι της κυβερνητικής αυθαιρεσίας ή ανικανότητας. Όταν μάλιστα, συνεχίζουμε σε επίπεδο συνδικαλιστικής εκπροσώπησης να υπομένουμε τον πόλεμο που έχει κηρυχθεί  στη ζωή και στην εργασία παραδίδουμε τη δημόσια εκπαίδευση στη διάλυση  και επιτρέπουμε τη  διάβρωση του κοινωνικοπολιτικού ρόλου  του σχολείου.

Μουσική και κουλτούρα

     Πολλοί πιστεύουν ότι η μουσική είναι μια παγκόσμια γλώσσα που μιλάει σε διαφορετικούς ανθρώπους και ενώνει διαφορετικές κουλτούρες. Φέρνουν ως παράδειγμα τη παγκόσμια δημοφιλία της ροκ ή και  τη συνύπαρξη σε ορχήστρες μουσικών από διαφορετικές χώρες ή και παραδόσεις. Η ανάπτυξη, επίσης, κατά τις τελευταίες δεκαετίες της έθνικ μουσικής κυρίως ως παρακλάδι της τζαζ δημιούργησε την εντύπωση ότι οι εθνικές κουλτούρες ασιατικών και αφρικανικών χωρών μπορούν να αναμιχθούν σε ένα ενιαίο κορμό , μια «νέα μουσική» μέσα από τη συνάντηση σε διεθνή φεστιβάλ αλλά και σε συμβόλαια με δυτικές εταιρίες δίσκων. Είδαμε δυτικούς μουσικούς ακόμη και ροκ καλλιτέχνες ( Peter Gabriel, Sting, κ.ά) να συνεργάζονται με μαροκινούς ή πακιστανούς μουσικούς ενσωματώνοντας στη δική τους κουλτούρα τα στοιχεία των αντίστοιχων αυτών μουσικών παραδόσεων.

   Η μουσική, ωστόσο, δεν είναι μία όπως διατείνονται πολλοί, ακόμη και τα κριτήρια για το τι είναι εύηχο  μπορεί να διαφέρουν ριζικά ανάμεσα στις διάφορες παραδόσεις. Κοινά σημεία υπάρχουν αναμφισβήτητα, όπως κλίμακες, παρόμοια μουσικά όργανα, ρυθμοί, εκεί ωστόσο που διαφέρουν οι μουσικές είναι στο βιωματικό μέρος που εκφράζεται μέσα από τον ιδιαίτερο τρόπο εκτέλεσης της μουσικής. Όλοι μας όσοι ασχολούμαστε με τη μουσική προσπαθήσαμε να παίξουμε ή και εντριφίσαμε τελικά σε μια μουσική από την αγγλοσαξονική παράδοση ή και σε αφρικάνικους ρυθμούς. Η αίσθηση του ρυθμού και ο ιδιαίτερος τρόπος, «το ύφος» θα έλεγε κάποιος δεν μπορεί να αντιγραφεί από κάποιον μουσικό με διαφορετική κουλτούρα και κυρίως διαφορετικά βιώματα. Οι Έλληνες παρά τις φιλόδοξες προσπάθειες πολλών ικανών μουσικών δεν κατάφεραν να παίξουν το Heavy Metal των Black Sabbath ή των Judas Priest, γιατί τα βιώματα αυτών των            μουσικών  παρέπεμπαν στο μουντό αγγλικό τοπίο της γκρίζας βιομηχανικής πόλης , παρέπεμπαν, επίσης, σε μια άλλη εκπαίδευση και σε μια άλλη κουλτούρα με μανιχαϊστικά και προτεσταντικά στοιχεία που βρίσκονταν  στην αντίπερα όχθη  όχι μόνο από την ελληνική αλλά και την γενικότερη ανατολική θέαση της ζωής.   

  Θα μπορούσε βέβαια κάποιος να αντιτείνει το παράδειγμα της κλασσικής μουσικής και πώς αυτή η μουσική παρότι ξεκίνησε από τον δυτικό κόσμο βρήκε άξιους εκπροσώπους σε ολόκληρη την υφήλιο. Στην περίπτωση της κλασσικής μουσικής μιλάμε για μια έντεχνη και αυστηρά ακαδημαϊκή μουσική, που ενώ απαρτίζεται από  διαφορετικές μουσικές παραδόσεις στηρίζεται, ωστόσο, σε  αυστηρούς κανόνες δημιουργίας και εκτέλεσης . Και σ’ αυτήν την περίπτωση, βέβαια, έχουμε έργα όπως του Λιστ ή του Σκαλκώτα που το βιωματικό στοιχείο είναι ιδιαίτερα έντονο.

Η μουσική, επομένως  κυρίως στην πρωτογενή της έκφραση αλλά και στην λαϊκή της εκδοχή εμπεριέχει σε μεγάλο βαθμό το βίωμα. Άλλο τραγούδι υπήρξε το¨Αll along the watchtower" του ΒοB Dylan και άλλο η μεταγραφή του στα ελληνικά « Ο παλιάτσος και ο ληστής» του Διονύση Σαββόπουλου. Η πρώτη εκτέλεση γράφτηκε σε μια Αμερική που γνώριζε τα αντιπολεμικά και εκπαιδευτικά  κοινωνικά κινήματα, ενώ το δεύτερο γράφτηκε στη δίνη της χουντικής επταετίας περισσότερο ως μια σύνθεση παραδοσιακών ελληνικών και σύγχρονων ροκ στοιχείων. Αντίστοιχα παραδείγματα μπορούμε να βρούμε χιλιάδες στην παγκόσμια μουσική και είναι προς τιμή των μουσικών, όταν αναγνωρίζουν την ιδιαιτερότητα της παραλλαγής ή της επανεκτέλεσης. Ακόμη και μέσα στην ίδια χώρα και παράδοση μπορούν να εμφανιστούν ουσιώδεις διαφορές στις επανεκτελέσεις κυρίως παλαιότερων κομματιών, Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι δεύτερες εκτελέσεις  στο " Σπασμένο Καράβι" ή στο " Τι σου κανα και πίνεις".

Η μουσική είναι ένα κοινωνικό γεγονός, αντανακλά τα συναισθήματα, την κουλτούρα και τα βιώματα μιας κοινωνικής ομάδας σε συγκεκριμένη εποχή μέσα σε αντίστοιχες πολιτικές και οινομικές ιδιαιτερότητες.

Κάποτε ο AL Di Meola σε μια διάλεξη  κάλεσε έμπειρους μουσικούς από το ακροατήριο να τον ακολουθήσουν σε λατινοαμερικάνικους ρυθμούς. Μετά από αλλεπάλληλες αποτυχημένες προσπάθειες μας εκμυστηρεύτηκε ότι μόνο κάποιοι ισπανόφονοι  λαοί μπορούν να εκτελέσουν σωστά αυτούς τους ρυθμούς χωρίς καν να αντιλαμβάνονται τα μουσικά μέτρα και τα χτυπήματα. Ο ρυθμός προερχόταν από μέσα τους, «κυλούσε στο σώμα τους» όπως μας έλεγε χαρακτηριστικά. Η μουσική κάθε λαού συνδέεται με την παράδοση, την ιστορία και κυρίως τις εμπειρίες του.    

      Χωρίς να ορθώνει απαγορευτικές μπάρες η μουσική περιέχει στοιχεία από την ψυχοσύνθεση ενός λαού, ακόμη και από την κυρίαρχη  κοσμοθεωρία του. Δεν είναι τυχαίο ότι η θρησκευτική μουσική καλλιεργήθηκε κυρίως στον δυτικό κόσμο, στις γερμανικές και αγγλοσαξονικές χώρες εκσυγχρονίστηκε και εμφανίστηκε σε διάφορες παραλλαγές από ροκ μέχρι την ραπ, ενώ στον ανατολικό κόσμο η εκκλησιαστική μουσική ακολούθησε το συγκεκριμένο βυζαντινό τυπικό περιορισμένη αυστηρά για  λειτουργικούς και τελετουργχικούς σκοπούς.

Το να προσπαθήσει κανείς να ορίσει ποιο είναι ακριβώς το βιωματικό μέρος της μουσικής είναι πάρα πολύ δύσκολο όπως και το να επισημάνει ποιες μουσικές παραδόσεις θεωρούνται συγγενείς. Θα ήταν προτιμότερο να προσεγγίσει τις ιδιαίτερες συνθήκες μέσα στις οποίες γεννήθηκε το κάθε είδος μουσικής όπως το Ροκ, το Μπλουζ, η Ντίσκο κλπ.

    Αν για παράδειγμα θεωρήσουμε τη Ροκ ως τη μετεξέλιξη του Rhythm 'n Blues και του Rock’n Roll αναμειγνύοντας ποικίλλα στοιχεία από αφρικάνικους ρυμούς μέχρι κλασικίζουσες φόρμες θα μιλάγαμε κυρίως για την έκφραση της επαναστατημένης νεολαίας των δεκαετικών του 60 και του 70. Μέσα στο κλίμα της γενικότερης αμφισβήτησης των παραδοσιακών αγγλοσαξονικών  αξιών  η Ροκ εξέφρασε το πάθος και την ανάγκη της γενιάς του 60 να διεκδικήσει δυναμικά τη σεξουαλική απελευθέρωση και τον σεβασμό στην ατομικότητα και τη διαφορετικότητα. Την ίδια εποχή οι πολιτικές εξελίξεις, η πετρελαϊκή κρίση, οι αραβοισραιλινοί πόλεμοι, το Βιετνάμ επέτειναν  την αμφισβήτηση στο αγγλικό ή αμερικανικό καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης κάτι που εκφράστηκε με ακόμη πιο δυνατή και πιο ρυθμική μουσική, όπως ήταν οι ακραίες μορφές της Ροκ κουλτούρας το Heavy Metal και το Punk. Ο ήχος τραχύς και άγριος περασμένος συχνά από τσιπ, τρανζίστορες λιχνίες και ηλεκτρονικά φίλτρα μετέφερε σε πιο εξευγενισμένη μουσική μορφή τον ήχο της βιομηχανίας αλλά και του δρόμου. Αυτές περιληπτικά υπήρξαν κάποιες βασικές συνιστώσες της ανάπτυξης της Ροκ, μιας μουσικής που γεννήθηκε στον αγγλοσαξονικό κόσμο, αγκάλιασε ωστόσο, σταδιακά ολόκληρη την υφήλιο μέσα από την εμπορική και τεχνολογική κυριαρχία των ΗΠΑ και της Αγγλίας και κυρίως την υπερπροβολή της συγκεκριμένης μουσικής μέσω της εικόνας (βίντεο, τηλεόραση).

 Έτσι, η ροκ μουσική στη διάρκεια της ωρίμανσής της τη δεκαετία του 1970 συνδέθηκε με τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στις αγγλοσαξονικές χώρες και μετέφερε τα βιώματα της νεολαίας μιας συγκεκριμένης εποχής με αντίστοιχες ανάγκες. Άλλο  υπήρξε το Punk του 1978 και άλλο το Punk του 2000.

Στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο η δυτική μουσική (ροκ, ποπ) καλλιεργήθηκε, μελετήθηκε και διδάχτηκε σε βάθος, άλλες φορές ενσωματώθηκε στην τοπική μουσική παράδοση σε ένα μείγμα με λαϊκά ή παραδοσιακά στοιχεία είτε μεταφέρθηκε αυτούσια όπως στην περίπτωση του αγγλόφωνου ελληνικού ροκ χωρίς, ωστόσο, σ’ αυτήν την τελευταία περίπτωση ιδιαίτερα επιτυχημένα αποτελέσματα.  Ακόμη και σε χώρες με πλούσια μουσική παράδοση και εμπορικό κύρος όπως η Γαλλία ή η Ιταλία οι μουσικοί δεν μπόρεσαν να συνθέσουν μια δική τους αξιόλογη αγγλόφωνη ροκ ή ποπ κίνηση που να βρει ανταπόκριση στην αγορά της Αγγλίας ή των ΗΠΑ.

Η αιτία για  αυτήν την αδυναμία εμπέδοσης της αγγλοσαξονικής  μουσικής κουλτούρας είναι τα διαφορετικά βιώματα που τη συνθέτουν. Δεν είναι δηλαδή ζήτημα γνώσεων, υποδομής ακόμη και άρθρωσης του αγγλικού στίχου αλλά ζήτημα διαφορετικής κουλτούρας ενός συνόλου δηλαδή γενικότερης παιδείας, κοσμοαντίληψης και εμπειριών.