Τα θέματα Ιστορίας Γενικής Παιδείας

Τα σημερινά θέματα της Ιστορίας  Γενικής Παιδείας απαιτούσαν κυρίως την αποστήθιση και δευτερευόντως την κριτική σκέψη των μαθητών. Η επιτροπή των εξετάσεων επέλεξε άλλη μια φορά τον Ελ Βενιζέλο ακολουθώντας την πεπατημένη. Θα ήταν, επίσης, πιο δεοντολογικό να μην επιλέγονται θέματα από το κακογραμμένο και μονοδιάστατο κεφάλαιο για την Ρωσική Επανάσταση (Σοβιέτ).

Υ.Γ Αν και δεν είμαι μαθηματικός, το σημερινό συμβάν με τα θέματα των Μαθηματικών (πήραν πίσω τα θέματα των εξετάσεων και τα έφεραν με άλλη μορφή)  ας μην προακαλέσει μόνο τον σαρκασμό αλλά και τον προβληματισμό μας  για την κατάπτωση του "υπουργείου παιδείας κλπ."

Το Αλτσχάιμερ , η γκρίνια και τα παιδιά της Αφρικής Παρατηρήσεις στο κείμενο που επιλέχθηκε ως πανελλαδικά εξεταζόμενο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας

Όπως και πέρυσι έτσι και φέτος το θέμα των Πανελλαδικών Εξετάσεων  ήταν πολύ κατώτερο των προσδοκιών. Πέρυσι προσπαθήσαμε όλοι, γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικοί να καταλάβουμε τον όρο «αυτομόρφωση» και  πώς αυτός  έχασε  τη βασική εννοιολογική του σημασία δηλαδή την ανάγκη το άτομο να μορφωθεί  χωρίς ετεροκαθοδήγηση και   μεταβλήθηκε σε τεχνοκρατική και οικονομικίστικη έκφραση  που δικαιολογεί τη μάστιγα της ανεργίας.

Αυτή  τη φορά το κείμενο που επέλεξε η επιτροπή των εξετάσεων προβάλλει  με τη μορφή προπαγάνδας τη «κοινωνία της πληροφορίας». Και λέω «προπαγάνδα»,  γιατί πραγματικά ο αρθρογράφος απαξιώνει κάθε κριτική άποψη σχετικά μ ε το διαδίκτυο και την  ψηφιακή τεχνολογία παραθέτοντας μια σειρά από σοφίσματα και αποκαλώντας τις αντίθετες απόψεις «γκρίνιες».

 Πρώτα από όλα η επιτροπή έπρεπε να είχε επιλέξει ένα κείμενο με λεξιλογικό πλούτο, κριτική σκέψη, ολοκληρωμένα νοήματα και ξεκάθαρη ανάλυση. Λεξιλογικά το κείμενο είναι εξαιρετικά φτωχό  χρησιμοποιώντας τεχνολογικούς κυρίως όρους , κάτι που φαίνεται και στην ιδιαίτερη ευκολία των λεξιλογικών ασκήσεων.  Η  λέξη «γκρίνια» που χρησιμοποιείται κατά κόρον ρίχνει το  υφολογικό επίπεδο  του κειμένου καθιστώντας το μονόπλευρο και  φορτισμένο.  Το συγκεκριμένο άρθρο  επίσης, αναφέρει ως  θέσφατα μια σειρά από εξαιρετικά αμφίβολες συμβάσεις. «Η ισότιμη πρόσβαση στη γνώση», «ο εκδημοκρατισμός  της γνώσης» βασίζονται στη  σκόπιμη σύγχυση μεταξύ της γνώσης και της πληροφορίας . Το διαδίκτυο δεν προσφέρει γνώση αλλά πληροφορία, ελέγξιμη,  φορτισμένη, αγοραία και σε μεγάλη αφθονία. Αντίθετα, η γνώση κατακτιέται μετά από δια ζώσης διδασκαλία, επίμοχθη έρευνα , επιτόπια διατριβή με τις πηγές  και διάλογο. Και εάν σε κάποιους χώρους των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας μπορεί το διαδίκτυο να αποτελέσει μια κοιτίδα γνώσης σε άλλους χώρους όπως την Ιστορία, ο αποπροσανατολισμός, ο φανατισμός, η αλλοίωση της ιστορικής γνώσης κυριαρχεί.  Η δημοκρατία την οποία επίσης επικαλείται έχει και κάποιους ταγούς «πιο ίσους από τους άλλους». Είναι οι μυστικές υπηρεσίες, οι πολυεθνικοί κολοσσοί που διαχειρίζονται τα λογισμικά και τις εφαρμογές αλλά και η ίδια η πολιτική οργάνωση που επιζητά τον έλεγχο πάνω  σε χώρους  του διαδικτύου όπως τα ιστολόγια που έως σήμερα παραμένουν σχετικά ανεξάρτητοι.

Ο αρθρογράφος στη συνέχεια, ξεκινά να επιχειρηματολογεί με σοφίσματα και άστοχες παραβολές, όπως η χαρακτηριστική παρομοίωση του διαδικτύου με τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ.  Καλά που δεν το έχρισε τον αέρα που αναπνέουμε. Το κείμενο σε αυτό το σημείο δεν εξελίσσεται αλλά επανέρχεται στο θέμα της ισότιμης συμμετοχής στην «δημοκρατία της γνώσης».  Ο συγγραφέας αγνοεί ή δείχνει να αγνοεί τα μεγάλα ειδησεογραφικά δίκτυα, τον   ασφυκτικό έλεγχο πάνω στο Wikipedia  και την παρακολούθηση που υφίστανται το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τα κοινωνικά δίκτυα αλλά και το μεγαλύτερο μέρος του διαδικτύου.  Καμιά συγκεκριμένη αναφορά επίσης, δεν γίνεται στους γνωστούς κινδύνους του διαδικτύου που κάθε τόσο προκαλούν την ανησυχία της κοινής γνώμης, το ηλεκτρονικό έγκλημα, τη διάρρηξη της μυστικότητας των επικοινωνιών , τις πολύμορφες απειλές  για τους ανήλικους χρήστες.

Υπάρχουν επομένως, κεφαλαιώδεις διαφορές και ανισότητες στους χρήστες του υπολογιστή και του διαδικτύου. Ανισότητες, που οφείλονται ατην ισχύουσα πολιτική και οικονομική οργάνωση και την έλλειψη παιδείας  σχετικά με την αξιοποίηση της πληροφορίας και την αξιολόγησή της. Το διαδίκτυο μπορεί να μετατραπεί σε επικίνδυνο εθισμό και εξάρτηση, εικονική πραγματικότητα και εργαλείο αποπροσανατολισμού.  Όλα παρόλα αυτά  φαίνονται για τον κ Μανδραβέλη  δημοκρατικά και ισότιμα.

  Το κείμενο επιχειρεί να εξηγήσει τις κάθε είδους «αλήθειες» του διαδικτύου ως «κατακερματισμένη εμπειρία». Έτσι φτάνει στο σημείο να δικαιολογεί την αλλοίωση της πραγματικότητας , την πλαστογράφηση της και δημοσιογραφική παραποίηση των γεγονότων ειδικά όταν αφορούν σε σύγχρονα πολιτικά γεγονότα. Οι κοινότητες, κ Μανδραβέλη και Κυρίες και  Κύριοι της Επιτροπής των Εξετάσεων  δεν ζητούν «κοινή εμπειρία», ζητούν την αλήθεια και μόνο αυτή. Το αναμφισβήτητο επομένως, γεγονός που δείχνει να αγνοεί ο αρθρογράφος και η επιτροπή των Εξετάσεων είναι ότι τα ισχυρά κέντρα εξουσίας εκμεταλλεύονται το διαδίκτυο, για να χειραγωγήσουν κοινωνικές ομάδες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Όσο για τη σύγχυση και «το πληροφοριακό άγχος» το προκαλείτε κυρίως  εσείς, Κυρίες και  Κύριοι της επιτροπής των εξετάσεων θέτοντας προς εξέταση τέτοια κείμενα.

Σχολιασμός των εξετάσεων

Από σήμερα στο ιστολόγιό μου θα επιχειρώ έναν σε βάθος σχολιασμό των πανελλαδικών εξετάσεων στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας, Ιστορίας και της  Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

Αριστεία και πειραματισμός Μια απάντηση στο άρθρο του κ Γιάννη Αντωνίου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τα Νέα»

Διαβάζοντας πριν από μερικές μέρες το άρθρο του κ Αντωνίου στην εφημερίδα «Τα Νέα» συνειδητοποίησα για μια ακόμη φορά πόσο αντιιστορικά σκέφτονται   εκείνοι  που υποστηρίζουν το νέο θεσμό των Πρότυπων Πειραματικών. Να είστε σίγουρος κ Αντωνίου ότι με τέτοιες συγκεχυμένες σκέψεις και αντιλήψεις η ελληνική κοινωνία θα στέκεται διαρκώς καχύποπτα απέναντι στο εγχείρημα των νέων αυτών σχολείων των  ελίτ  .

Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ας μας εξηγήσει ο κ Διευθυντής τι εννοεί  με τη φράση του «  να ξαναμπούν στα σχολεία η αριστεία και ο ανταγωνισµός».  Δεν  μπορώ να πιστέψω  ότι του είναι άγνωστες οι έννοιες «άμιλλα», «συναγωνισμός», «χαρά της μάθησης», «ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση». Πολλές από αυτές τις ιδέες ειδικά η τελευταία διατυμπανιζόταν για πολλά χρόνια από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Γιατί λοιπόν επέλεξε τον όρο «ανταγωνισμός» ο  κ Αντωνίου ; Πώς φαντάζεται το νέο Πρότυπο σχολείο ; Τηλεπαιχνίδι quiz ή θα ήθελε οι μαθητές του να μπουν από μικροί στο κυνήγι της όποιας επιτυχίας.   Γιατί θα πρέπει το παιδί να αντιμετωπίζεται ως μικρός ενήλικος; Πότε θα  δημιουργήσει κοινωνικές σχέσεις, πότε θα μάθει να βιώνει την αποτυχία, την ήττα, το λάθος ακόμη και τη χαμηλή επίδοση σε μια προσπάθειά του; Πότε θα ζήσει την εφηβεία του; Αλήθεια ο κ Αντωνίου και οι ομοϊδεάτες του  δεν διδάχτηκαν τίποτα από την εμπειρία των πανελλαδικών εξετάσεων και του εξεταστικοκεντρικού ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος ; Πόσο άγχος φόρτωσε τους μαθητές αυτό το σύστημα, πόσο χρέωσε οικονομικά τις ελληνικές οικογένειες και τις οδήγησε στην παραπαιδεία και τη δήθεν «μόρφωση» της έτοιμης γνώσης των φροντιστηρίων. Πόσο ημιμάθεια και προχειρότητα πρόσφερε αυτό το φροντιστηριακού τύπου ανταγωνιστικό  λύκειο που διατήρησαν όλες οι ελληνικές κυβερνήσει ς των τελευταίων 40 χρόνων.  Ο ανταγωνισμός και η βαθμοθηρία δεν είναι τα στοιχεία τα οποία χρειάζεται το ελληνικό σχολείο. Τα έχει ήδη και τα δύο σε αφθονία.  

Το ότι τα Πειραματικά σχολεία δεν πειραματίστηκαν ή δεν προχώρησαν σε ερευνητικό έργο δεν είναι δική τους ευθύνη. Το προσωπικό υπήρχε όπως και το νομικό πλαίσιο. Οι κυβερνήσεις ωστόσο, τα εγκατέλειψαν χωρίς υποδομές, χωρίς κίνητρα, χωρίς  οικονομική βοήθεια και κυρίως δεν τα εμπιστεύτηκαν στην αξιολόγηση των σχολικών βιβλίων ή των Αναλυτικών Προγραμμάτων.   Αντίθετα και μιλώ από προσωπική πείρα τα Πειραματικά εξισώθηκαν  με όλα τα άλλα σχολεία σε όλα τα χρόνια προβλήματα της ελληνικής εκπαίδευσης. Πολυάριθμα τμήματα που έφταναν και τα 30 παιδιά, ανύπαρκτοι σχολικοί χώροι, παλιά κτήρια , ανύπαρκτη επιμόρφωση,  προβλήματα πειθαρχίας και διοίκησης. Ακόμη και η επιλογή των μαθητών βάσει κλήρωσης περισσότερο  επιβάρυνε το διδακτικό έργο του σχολείου παρά το βοηθούσε. Η μόνη μας ικανοποίηση ως εκπαιδευτικοί ήταν όταν βλέπαμε μαθητές με χαμηλές επιδόσεις να εισάγονται στο πανεπιστήμιο ή να προοδεύουν σταδιακά  στα μαθήματά τους.

Και έρχομαι στην περίφημη «αριστεία».  Η έννοια  από μόνη της είναι προβληματική για να μην πω αμφίσημη. Το άριστο πώς θα το εννοούσαμε στην εκπαίδευση; Ελπίζω να μη θεωρεί ο κ Αντωνίου «αριστεία»  αποκλειστικά και μόνο τη  βαθμολογική επίδοση.  Τι άλλο μπορεί να σημαίνει; «Άριστη διδασκαλία;» «πρωτείο σε έναν διαγωνισμό», πρωτείο ανάμεσα σε πρώτους»;  «Επιτυχία σε κάποιο τεστ δεξιοτήτων ή νοημοσύνης’; Με ποια κριτήρια ; Ποιο περιεχόμενο; Σε ποιους στόχους;

  Σχετικά με την ευφυΐα και τη   βαθμολογική επίδοση, ας σκεφτούμε πόσο πίσω στο χρόνο μας πάνε αυτές οι αντιλήψεις;  Ήδη από το 1970 ο J Brunner είχε κατηγορήσει τα τεστ νοημοσύνης που μιλούσαν «για μειονεκτούσα νέγρικη φυλή» λέγοντας ότι κάθε άνθρωπος έχει ένα πολιτισμικό πλαίσιο και κυρίως τη  σχολική μόρφωση  που τον βοηθά στην ανάπτυξή του και  δεν εξαρτάται από τα γονίδια ή τα χρωμοσώματά του.

Ως προς το πρωτείο,  τη σχετικότητα ή και την ιδεολογική του φόρτιση ας μην επεκταθώ. Θα  μιλήσω μόνο για τους μαθητές υψηλής ευφυΐας και το πόσες συζητήσεις ανά τον κόσμο  έχει προκαλέσει η διάκριση σε ευφυείς και σε «κανονικούς».  Για να το θέσω κομψά, τα έως τώρα ερευνητικά δεδομένα δεν συνηγορούν υπέρ της ύπαρξης σχολείων των «ευφυών» των «εκλεκτών» ή όπως αλλιώς θέλετε να τους ονομάσετε. Επίσης η καινοτομία γιατί πρέπει να είναι χαρακτηριστικό κάποιων σχολείων; Ποιο παιδαγωγικό και κοινωνικό στόχο εξυπηρετεί η ύπαρξη κλειστών ομοιόμορφων «σχολείων αρίστων».  

Μόνο ένα λογικό στόχο μπορώ να σκεφτώ, την εκπαίδευση παιδιών με ιδιαίτερες ικανότητες (αλλά και ιδιαίτερα μειονεκτήματα θα έλεγα εγώ), που θα  υπηρετήσουν τους υπερεθνικούς οικονομικούς  κολοσσούς  στο πλαίσιο ενός τεχνοκρατικού και οικονομικίστικου πλαισίου που καμία σχέση δεν έχει με την ανθρωπιστική ή τη Γενική εκπαίδευση. Η σαθρή αυτή μονομερής και αυστηρά τεχνοκρατική   προσέγγιση της εκπαίδευσης δεν αντέχει σε σοβαρή επιστημονική κριτική. Γι’ αυτό  ίσως  και το Υπουργείο παιδείας δεν μπήκε καν στον κόπο να ζητήσει  την άποψη των Παιδαγωγικών ή Ψυχολογικών σχολών της χώρας μας . 

---

Το εμπορικό τετράγωνο Αριστείδου , Ευριπίδου, Αθηνάς, Σοφοκλέους

Το εμπορικό τετράγωνο Αριστείδου , Ευριπίδου, Αθηνάς , Σοφοκλέους αποτελούσε για πολλά χρόνια μια από τις πιο ζωντανές πλευρές του άστεως των Αθηνών. Η πλειονότητα των καταστημάτων με ηλεκτρικά είδη, γραφική ύλη , δίσκους , και ηλεκτρολογικό υλικό έδρευε σε αυτό το τετράγωνο . Εκεί υπήρχε επίσης πλήθος γραφείων, το κτήριο του Υπουργείου Πολιτισμού, η ΔΕΗ, το Χρηματιστήριο το Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) και φυσικά η κεντρική Κρεαταγορά και η Ψαραγορά. Πλήθος μικροκαταστημάτων και αποθηκών καταλάμβανε και την πιο μικρή ελεύθερη γωνία στις δαιδαλώδεις στοές (Ανατολής, Ορφανίδου, Θεοφιλάτου), που συμπλήρωναν αυτόν τον ιδιότυπο μικρόκοσμο. Στον ίδιο χώρο υπήρχε επίσης, η βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων αλλά και ένα μέρος αρχαίου αθηναϊκού τείχους πλάι στο κτήριο του Χρηματιστηρίου, δείγμα ότι η μεγάλη δραστηριότητα στον χώρο αυτό δεν ήταν χαρακτηριστικό μόνο της σύγχρονης εποχής.
Σε ένα από αυτά τα μικροκαταστήματα της οδού Αριστείδου πέρασε 25 περίπου χρόνια ο πατέρας μου ως εμποροϋπάλληλος. Εκεί έζησα και εγώ κάποιες από τις πιο έντονες αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας, τον πατέρα μου, την πρώτη μου κιθάρα, τους πρώτους μου δίσκους, το χάζεμα μπροστά σε μια βιτρίνα στην πρώτη έγχρωμη τηλεόραση που πρόβαλε κάποιο από τα παιχνίδια του Μουντιάλ.
Σήμερα λίγα πράγματα θυμίζουν αυτήν την ιδιαίτερη εποχή. Τα Mall και η οικονομική πολιτική μετά το 1990 συνέβαλαν στην παρακμή του εμπορικού κέντρου και ιδιαίτερα της περιοχής αυτής. Το Καποδιστριακό πανεπιστήμιο που κατείχε το ακίνητο της Αριστείδου έδιωξε τα περισσότερα καταστήματα, για να δημιουργήσει δικούς του χώρους και το Υπουργείο Πολιτισμού μεταφέρθηκε σε άλλο χώρο.
Θεώρησα χρέος μου να δημιουργήσω ένα φωτογραφικό οδοιπορικό με θέμα το εμπορικό αυτό τετράγωνο αλλά και την ευρύτερη περιοχή. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν με μια παλιά φωτογραφική μηχανή το απόγευμα της 28ης Απριλίου του 2011. Στους δρόμους αυτούς βρίσκεται ένα μέρος του πατέρα μου και ένα μέρος του εαυτού μου.

Μια νέα προσπάθεια με τη βοήθεια των μαθητών

Εδώ και λίγο καιρό το ιστολόγιο "Ανεμοδείκτης" απέκτησε το μικρό του αδερφάκι, που είναι ιστότοπος, εμπλουτίζεται με μαθητικές εργασίες και λέγεται "Ανατρεπτικό Λύκειο Αναβρύτων 2011". Η διεύθυνση είναι https://sites.google.com/site/lykeioanavrytvn2011/home.